<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Instynkt a myśl chrześcijańska">
<author_1="J. M. S.">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="2">
<date="1951-02-18">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
We „Wszechświecie" (1950 nr 7) czytamy w artykule W. Kałkowskiego o „Nowej teorii instynktu": Nie ulega wątpliwości, że najstarszym poglądem, świadczącym o całkowitej bezradności ówczesnego człowieka wobec tych problemów, było przekonanie, że zwierzęta kryją w swych kształtach dusze ludzkie, wędrujące w tułaczce ekspiacyjnej do form doskonalszych. Z pierwotnych wierzeń, rozbudowanych później w system filozoficzny przez Platona, Arystotelesa, stoików i filozofię średniowieczną, poczęło się niezmiernym podziwem dla działań zwierzęcych, o bezpośredniej twórczej ingerencji w sprawy instynktowe Najmędrszej Istoty tj. samego Boga. Otóż sformułowanie powyższe nie jest ani dość ścisłe, ani wolne od błędów i nieporozumień. Naprzód z gruntu mylne jest twierdzenie, jakoby Arystoteles i opierająca się na nim scholastyka rozbudowywały pierwotne wierzenia, głoszące, że zwierzęta kryją w swych kształtach dusze ludzkie wędrujące w tułaczce ekspiacyjnej do form doskonalszych. Tego rodzaju doktryna zwana metempsychozą jest wytworem wschodniej myśli i stoi w jaskrawym kontraście tak do nauki Arystotelesa jak i do scholastyki. Zasadnicze przesłanki filozofii chrześcijańskiej uniemożliwiają przyjęcie zarówno koncepcji reinkarnacji, tj. ponownego wcielania się dusz, jak i metempsychozy. Dalej nieścisła jest wzmianka o tym, jakoby scholastyka przyjmowała bezpośrednią twórczą ingerencję Boga w sprawy instynktowe. Właśnie że nie bezpośrednią, tylko pośrednią. Bezpośrednia ingerencja oznaczałaby, że Bóg w każdym poszczególnym wypadku działania instynktu wkracza ze swoim działaniem. Tymczasem myśl chrześcijańska twierdzi, że Bóg nadał przyrodzie pewne prawa, do których m. in. należy też i funkcjonowanie instynktu. Owszem, myśl ta podkreśla, że Opatrzność sprawuje swe rządy nad światem zasadniczo pośrednio, bezpośrednia zaś Jej interwencja jest czymś wyjątkowym. Z faktu, że prawa przyrody wykazują zdumiewającą celowość i precyzję, wnioskuje m in. filozofia chrześcijańska o Nieskończonej Inteligencji, która stoi poza nimi — idea, którą dzisiaj akcentują przecież i głośni przyrodnicy — dość tu przypomnieć choćby Jeansa. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
